“Het is bijzonder om gekozen te worden.” Dit is een antwoord dat wellicht een groot aantal nieuwe bestuurders van kleinere en grote gemeenten zullen geven als ze hun verkiezingszege mogen vieren. Ik denk dat ze gelijk hebben, maar ik vraag me wel af of al deze nieuwe bestuurders zich voldoende de omvang van deze bijzonderheid beseffen als men zich realiseert voor welke keuzes zij worden gesteld.

Het is naar mijn mening namelijk op meerdere aspecten bijzonder nu gekozen te worden en te moeten kiezen:

• Bijzonder, de reden waarom u / uw partij is gekozen
• Bijzonder, de ontwikkelingen in de komende bestuursperiode
• Bijzonder, de keuzes die moeten worden gemaakt in een periode van crisis en minder beschikbare middelen

Bijzonder, de reden waarom u / uw partij is gekozen
Het is boeiend echt te weten welke redenen de doorslag hebben gegeven van de kiezer om te stemmen op u of uw partij. Het is nu natuurlijk bijzonder mooi als het een blijk van waardering is voor datgene wat u in de vorige periode heeft gedaan. Een teken van vertrouwen, ga zo door, is dan het signaal. Of is het ’de tegenstem’ omdat kiezers ontevreden zijn over andere partijen? Of pure emotie of juist onverschilligheid, zoiets van het lijkt me wel een aardige persoon of ’je moet toch iets kiezen’? Echt bijzonder is het als u gekozen bent op basis van uw programma.

Interessant wordt het voor de nieuwe bestuurder hoe de kiezersbeloftes waar te maken. De vraag hierbij is bijvoorbeeld “hoeveel water doe ik bij de wijn tijdens de coalitievorming?”. Daarnaast geldt nog dat het geld de komende periode beperkt zal zijn, beperkter dan lang het geval is geweest. Hoe gaat u om met deze dilemma’s, gegeven de ontwikkelingen die zich voor de gemeenten gaan voordoen?

Bijzonder, de ontwikkelingen in de komende bestuursperiode
Naast alle lokale ontwikkelingen wordt u gekozen in een periode waarin gemeenten onder druk staan. Onder druk, omdat zowel eigen inkomsten, bijvoorbeeld grondexploitaties, als rijksmiddelen zullen afnemen. En dat terwijl u juist zoveel wilde doen.

Daarnaast krijgen gemeenten te maken met veranderingen in de bevolking; vergrijzing, krimp of juiste een forse groei, een rijk dat zich herbezint op het takenpakket van gemeenten, de vraag of u meer of misschien juist minder moet gaan samenwerken met andere gemeenten. Wat betekent de vorming van de veiligheidsregio? Regionale uitvoeringsdiensten? Wat betekent vergrijzing van het personeelsbestand? De noodzakelijke aandacht voor duurzaamheid en de inzet van informatietechnologie?

Dit geheel aan ontwikkelingen, beperkte middelen en grote ambities maken het nodig een visie te ontwikkelen en prioriteiten te stellen. Waar gaan we naartoe? Kortom, er moeten keuzen worden gemaakt!

Bijzonder, de keuzes die moeten worden gemaakt in een periode van crisis en minder geld
Bijzonder wordt het dus als u ambities heeft als nieuw bestuurder, als u beloftes heeft gedaan aan uw kiezers en u gaat een periode in met minder middelen. Bijzonder lastig, maar niet onmogelijk. Laten we aannemen dat u die bestuurder bent die te maken heeft met een adequate ambtelijke organisatie en met een begroting waar geen lucht meer in zit. Wat betekenen dan ambities in combinatie met minder geld?

Ambities hebben betekent iets willen in de toekomst. Voor bestuurders is het de uitdaging ook het vraagstuk van minder middelen te benaderen vanuit de toekomst; ook bezuinigen kunt u ambitieus doen! Het gaat dan om vragen als: Welke gemeenten wilt u zijn? Welke rol wilt u vervullen? Wat laat u over aan de verantwoordelijkheid van de samenleving? En wat moet u echt als gemeente doen? Wat betekenen ontwikkeling als groei, krimp, vergrijzing, duurzaamheid en ICT voor uw gemeente? Welke kansen geven die ontwikkelingen? Wat is uw visie om op een andere manier antwoord te geven op het vraagstuk van ambities met minder geld?

Je hebt blijkbaar net als Martin Luther King ’een droom’ nodig om de werkelijkheid van vandaag en morgen in een ander daglicht te kunnen stellen. Dan wordt het echt bijzonder om als bestuurder gekozen te zijn, namens het volk te mogen kiezen, besluiten te nemen en bestuurlijk leiderschap te tonen. I have a dream! 

Herrie Geuzendam
partner BMC