De achtergrond
De spelregels en sturingsmechanismen voor ruimtelijke opgaven zijn veranderd. We bevinden ons in een complexe netwerksamenleving waarin verschillende stakeholders op gelijkwaardig kennisniveau meebepalen over ruimtelijke keuzen. Lastig zijn de stroperigheid, het polderen, de Poolse landdagen, de bestuurlijke spaghetti, et cetera. Burgerparticipatie is inmiddels zover geëmancipeerd en georganiseerd dat burgers zelf de ruimtelijke en de sociale kwaliteit bewaken op wijk- en buurtniveau. De invloeden die dergelijke veranderingen op de maatschappij, het zelfvertrouwen en zelfbewustzijn van mensen hebben is enorm. Een waar gebeurd verhaal, anno 2009:

"Actievoerders verzamelen 200 handtekeningen tegen de sloop van vier flats. Dat zijn er veel meer dan de vereiste 50 handtekeningen die nodig zijn voor burgers om zelf een onderwerp op de raadsagenda te zetten. Via het burgerinitiatief willen bewoners de raad geld vragen voor hun plan voor renovatie en het inhuren van deskundigen. Ook vragen ze de raad te helpen zoeken naar een mogelijk nieuwe eigenaar van de flats, voor het geval renovatie onbespreekbaar is voor een woningbouwcorporatie. Maar tot behandeling van het voorstel komt het niet, omdat de coalitiepartijen weigeren het punt op de raadsagenda te zetten."

Ook de maatschappelijke opgaven zijn veranderd door een gewijzigde samenstelling en opbouw van de bevolking, krimp van de bevolkingsaantallen, de groeikernen die in belangrijke mate zijn uitgegroeid en de steden die zich na de grote uittocht hebben herpakt. Wij hebben meer vrije tijd dan ooit tevoren, verplaatsen ons frequenter en liefst 24 uur per etmaal.

Wat gaan we doen?
Meer dan in het verleden zou op de voorgrond moeten staan het positief verleiden, het creëren van een gemeenschapsgevoel en van buurten in plaats van het simpelweg bouwen van woningen, het versterken van de identiteit van een gebied, maar ook van gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de omgeving, van een veilige omgeving, een mooie, aantrekkelijke, levendige of juist rustige omgeving.

Een waardevolle toekomst betekent ook binden. Binden aan buurten en wijken. Met binding moet worden voorkomen dat de succesvolle bewoners in de wijk niet direct naar elders vertrekken. De (nieuwe) middenklasse is juist het sociaal kapitaal van de stad en nodig voor een stijging van anderen. Het verbinden van stad en land, het bevorderen van samenwerking tussen burgers, bedrijven, agrariërs, maatschappelijke organisaties en overheden, het bundelen van geld en mankracht en het benutten van lokale en regionale potenties zijn belangrijke instrumenten om de leefbaarheid te bevorderen. Samenwerken waar dit een meerwaarde heeft.

In specifieke zin geldt deze samenwerking voor relaties met de corporaties. Gelukkig heeft onze gemeente te maken met corporaties die nog echte woningcorporaties zijn; gericht op hoogstaande maar betaalbare huisvesting voor mensen met een laag inkomen. Samen met die corporaties moeten we bereiken dat er voldoende middelen zijn om het herstructureringsprogramma voort te zetten. Van de corporaties - zie ook welzijn en zorg – verwachten we dat ze bijdragen aan de aanpak van de sociale problematiek van kwetsbare groepen.