Geplaatst op www.tweedekamer.nl, 21 april 2010

Inleiding
Op 3 maart 2010 ging een groot deel van Nederland naar de stembus voor de gemeenteraadsverkiezingen. Over het algemeen verliepen de verkiezingen goed, maar in sommige steden, zoals in Rotterdam en Den Haag, kwamen onregelmatigheden voor. Mensen gingen gezamenlijk het stemhokje in, er zouden mensen zonder legitimatie gestemd hebben en in sommige gevallen werd er gestemd met niet volledig ingevulde volmachten. Hoe zijn deze onregelmatigheden in de toekomst te voorkomen? Hierover debatteerde de Tweede Kamer op dinsdag 13 april.

Evaluatie
Op aanraden van de Adviescommissie inrichting verkiezingsproces besloot het kabinet in 2007 elke verkiezing te evalueren. Dit is voor het eerst gedaan bij de verkiezingen voor het Europees Parlement in juni 2009 en ook nu weer bij de gemeenteraadsverkiezingen van afgelopen maart. Normaal gesproken zou deze evaluatie pas later zijn, maar de Tweede Kamer verzocht staatssecretaris Bijleveld om het onderzoek te vervroegen. Vooral met het oog op de vervroegde Tweede Kamerverkiezingen van woensdag 9 juni 2010.

Identificatieplicht
Op vrijdag 9 april ontving de Tweede Kamer de kabinetsreactie op het rapport van onderzoeksbureau TNS NIPO over het verloop van de gemeenteraadsverkiezingen. Uit deze evaluatie blijkt dat de identificatieplicht, die geldt per 1 januari 2010, bij het overgrote deel van de kiezers geen problemen oplevert. Waar de identificatieplicht wel knelt, is bij een groep ouderen die maatschappelijk niet meer actief zijn en niet in het bezit zijn van een geldig paspoort, Nederlandse identiteitskaart of rijbewijs.

Maatregelen
Staatssecretaris Bijleveld wil de oudere kiezers graag helpen en komt daarom met een ministeriële regeling. Hiermee is het mogelijk om identiteitsdocumenten die maximaal 5 jaar hun geldigheid hebben verloren te gebruiken bij het stemmen en het afgeven van een volmacht. Verder vindt de staatssecretaris dat de selectie van stembureauleden zorgvuldiger moet en dat gemeenten zich meer moeten inspannen om de stembureauleden op te leiden.

Stembureau
Bij de instructie van de stembureauleden moet volgens de staatssecretaris ook voldoende aandacht zijn voor de inrichting van het stemlokaal, zodat het stembureau overzichtelijk blijft. Verder moet voorkomen worden dat mensen tegelijkertijd een stemhokje ingaan en moeten volmachten altijd gecontroleerd worden.